Skip to content
logo Organisatiechirurg

Moreel leiderschap geeft je échte impact

Waarom leiderschap faalt zonder moreel (en hoe jij het oplost) | leestijd 6 min. | Leiderschap | Cultuur | Impact

Een bouwvakker bouwt een muur richting de wolken. Dit is een metafoor voor de bouwstenen van moreel leiderschap, en voor het feit dat het vaak mislukt doordat men niet luistert om echt de bezwaren van anderen te begrijpen

‘Ze luisteren wel, maar het gaat niet van harte’. Herkenbaar? Dan is het waarschijnlijk effectief verder te bouwen aan de vaardigheden in moreel leiderschap. Daardoor voeg je aan de ene kant bouwstenen toe waardoor mensen als vanzelf naar jou kijken om richting te geven. Aan de andere kant breek je muur tussen wat jij belangrijk vindt en waar anderen harder van gaan lopen af.

Leiders, vergroot impact met moreel leiderschap

Vertrouwen en resultaten

Moreel leiderschap klinkt voor veel organisaties als iets abstracts. Maar dat is het niet. Sterker nog: het is vaak de snelste route naar betere resultaten én meer vertrouwen. Omdat je keuzes maakt die kloppen, voor jezelf én voor anderen. In deze blog ontdek je wat moreel leiderschap echt betekent, hoe je het toepast en waarom het werkt in een wereld die continu verandert.

‘Moreel leiderschap denkt in ‘win-win’

De basis ligt in het creëren van win-win situaties. Een win-win situatie ontstaat als we zowel onze eigen waarden als die van de ander helder hebben volgens Covey. Dat betekent dat een moreel leider:

  • de eigen waarden heeft bepaalt en de moed heeft die te verdedigen
  • tegelijk luistert naar andere zienswijzen met als doel ze te begrijpen
  • en in staat is de omgeving te betrekken en mee te nemen in het verhaal

Moreel leiderschap begint niet bij wat je doet, maar bij hoe je blijft leren en durft te twijfelen aan je eigen gelijk. Want juist doordat je jezelf continu voedt met nieuwe inzichten en bestaande overtuigingen ter discussie stelt, vergroot je je impact als leider.

Waar draait moreel leiderschap echt om?

Veel mensen vragen zich af: wat maakt leiderschap eigenlijk moreel? Het korte antwoord: je handelt vanuit waarden én je neemt verantwoordelijkheid voor de impact van je keuzes.Het draait om vier kernwaarden:

Zie hoe we jouw leiderschap effectiever maken

  1. wijsheid

  2. rechtvaardigheid

  3. moed

  4. gematigdheid

verantwoordelijkheid nemen voor wat je doet én voor wat het veroorzaakt.

Moreel leiderschap houd impact

Moreel leiderschap klinkt voor veel leiders als een mooi principe. Maar in de praktijk betekent het iets concreets: verantwoordelijkheid nemen voor wat je doet én voor wat het veroorzaakt. Dat begint vooraf. Door je keuzes bewust te toetsen aan je eigen waarden. En het stopt niet na de beslissing. Juist achteraf leg je rekenschap af over de impact van die keuze, richting je team, je klanten en de maatschappij. Dat vraagt om drie dingen.

Voorstellingsvermogen

Omdat je vooruit moet kunnen kijken. Je moet zien wat de mogelijke gevolgen zijn van je keuzes en hoe anderen daarop reageren. Daardoor voorkom je dat je alleen stuurt op korte termijn resultaat.

Zicht op je eigen waarden

Omdat je anders niets hebt om aan te toetsen. Als je waarden niet scherp zijn, worden keuzes automatisch gestuurd door druk, targets of de waan van de dag.

Moed om het te doen

Omdat de juiste keuze zelden de makkelijkste is. Soms betekent het onzekerheid. Soms minder rendement op korte termijn. En vaak weerstand vanuit de omgeving.

Juist daar onderscheidt de moreel leider zich. Die blijft staan voor wat klopt, ook als het spannend wordt. Waardoor ook though leadership geclaimd kan worden op onderwerpen.

De morele constante: hoe groter de druk en hoe sterker de meningen, hoe trager en gevoeliger je moet denken

Eigen citaat

Snelle(re) ontwikkelingen vragen om trager denken

Luisteren om te begrijpen is ook een voorwaarde voor moreel leiderschap. Daarbij gaat het niet alleen wat verbaal wordt gezegd en/of rationeel wordt onderbouwd. Veel ligt verborgen in non-verbale signalen. Een moreel leider geeft ruimte aan ‘gevoel’ en ziet er op toe dat afwijkende meningen worden gehoord, ook als die meningen op een ‘afwijkende manier’ worden geuit. Bijvoorbeeld als onderzoek, feedback, beeld, muziek of literatuur. Dat opmerken lukt alleen door ’traag en gevoelig’ denken. Dit vergroot ook je voorstellingsvermogen. Een mooi voorbeeld waar dit in de praktijk gebeurt is het moreel data beraad.

Balans is niet zozeer een evenwicht vinden, het is tijd en rust vinden om alles om je heen objectief te wegen

Als moreel leider op koers met moreel waardenkompas

Mogen wij AI-systemen inzetten die keuzes maken zonder dat gebruikers het weten? Een van de vele vragen waar moreel leiderschap een grote rol speelt. Het moreel waardenkompas helpt om te komen tot een gedragen besluit. Een besluit dat:

  • past bij je waarden (integriteit)
  • breed gedragen wordt (anderen begrijpen)
  • navolging krijgt van anderen (win-win)

Zoals je ziet is het moreel waardenkompas is geen theoretisch model. Het werkt zoals een kompas hoort te werken: het geeft richting én helpt je onderweg bijsturen. Het is een instrument dat daarom perfect past bij moreel leiderschap. Doordat moreel leiderschap niet draait om weten wat juist is, maar om continu te toetsen of je nog op koers ligt. Het kompas kijkt daarom naar drie dingen.

  • Handel je integer, doe je wat je zegt en zeg je wat je doet. Omdat vertrouwen ontstaat door consistent gedrag.
  • Sta je open voor andere perspectieven,  onderzoek je actief andere meningen en weeg je die eerlijk mee. Daardoor voorkom je dat je beslissingen neemt vanuit een tunnelvisie.
  • Maak je echt impact, volgen mensen je omdat ze moeten, of omdat ze willen. En lukt het je om keuzes te maken die werken voor alle betrokkenen. Zodat er een echte win win ontstaat.

In deze punten zit de essentie. Een moreel leiderschap gaat niet om gelijk krijgen, maar om positieve invloed die gedragen wordt.

Echte verandering komt van binnenuit. Authentiek communiceren. Een sterk merk heeft een breed gedragen moraal en handelt ernaar. Je kunt bijvoorbeeld niet kritisch zijn op algoritmes en er tegelijk gebruik van maken om je advertenties te personaliseren.

Juliette Schrauwers

 

Handig om te weten

Kennis en ervaring die erg bruikbaar is voor een moreel leider

  1. drogredenen herkennen

  2. non-verbale signalen zien

  3. onveilige situaties om vrijuit te spreken opmerken

  4. eigen tegenstand kunnen organiseren

  5. machtsmiddelen vermijden

Ontdek hoe moreel leiderschap jou effectief en breed gedragen maakt

Tips en praktijkcases die jou verder helpen

Profiteer van onze ervaringen

Veelgestelde vragen over moreel leiderschap

Wat is het verschil tussen goed leiderschap en moreel leiderschap?

Goed leiderschap focust vaak op resultaat. Moreel leiderschap kijkt ook naar hoe dat resultaat tot stand komt en wat de impact is op mensen en maatschappij.

Is moreel leiderschap soft?

Nee. Het vraagt juist moed. Omdat je keuzes maakt die niet altijd de makkelijkste zijn, maar wel de juiste.

Hoe begin je met moreel leiderschap?

Start met een scherpe diagnose, luister om te begrijpen;

  • wat speelt er echt?

  • waar zit het probleem?

  • wat zijn de obstakels en twijfels?

Van daaruit ontwerp je gerichte oplossingen die bezwaren wegnemen

Over de auteur:

Nick Nijhuis actief in het team van Organisatiechirurg, organisatieadviesbureau voor middelgrote en grote organisaties in Nederland. Daarnaast is hij hogeschooldocent, NIMA-examinator, business innovator en (moreel) projectleider in digital marketing.